(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.23. అధ్యాయః 023
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
అర్జునేన దుర్యోధనాగర్హణపూర్వకం తత్సేనానిబర్హణం॥ 1 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 9-23-0x(5119)(61392)
అల్పావశిష్టే సైన్యే తు పాండవైర్నిహతే బలే।
అశ్వైః సప్తసహస్రైస్తు ఉపావర్తత సౌబలః॥ 9-23-1(61393)
స యాత్వా వాహినీం తూర్ణం చోదయానః స్వకాన్యుధి।
యుధ్యధ్వమితి సంహృష్టాః పునఃపునరరిందమాః॥ 9-23-2(61394)
అపృచ్ఛత్క్షత్రియాంస్తత్ర క్వ ను రాజా మహాబలః।
శకునేస్తద్వచః శ్రుత్వా తమూచుర్భరతర్షభ॥ 9-23-3(61395)
అసౌ తిష్ఠతి కౌరవ్యో రణమధ్యే మహాబలః।
యత్రైతత్సుమహచ్ఛత్రం పూర్ణచంద్రసమప్రభం॥ 9-23-4(61396)
యత్ర తే సతనుత్రాణా రథాస్తిష్ఠంతి దంశితాః।
యత్రైష తుములః శబ్దః పర్జన్యనినదోపమః॥ 9-23-5(61397)
తత్ర గచ్ఛ ద్రుతం రాజంస్తతో ద్రక్ష్యసి కౌరవం।
ఏవముక్తస్తు తైర్యోధైః శకునిః సౌబలస్తదా॥ 9-23-6(61398)
ప్రయయౌ తత్ర యత్రాస్తే పుత్రస్తవ నరాధిప।
సర్వతః సంవృతో వీరైః సమరే చిత్రయోధిభిః॥ 9-23-7(61399)
తతో దుర్యోధనం దృష్ట్వా రథానీకే వ్యవస్థితం।
స రథాంస్తావకాన్సర్వాన్హర్షయఞ్శకునిస్తతః॥ 9-23-8(61400)
దుర్యోధనమిదం వాక్యం హృష్టరూపో విశాంపతే।
కృతకార్యమివాత్మానం మన్యమానోఽబ్రవీన్నృపం॥ 9-23-9(61401)
జహి రాజన్రథానీకమశ్వాః సర్వే జితా మయా।
నాత్యక్త్వా జీవితం సంఖ్యే శక్యో జేతుం యుధిష్ఠిరః॥ 9-23-10(61402)
హతే తస్మిన్రథానీకే పాండవేనాభిపాలితే।
గజానేతాన్హనిష్యామః పదాతీంశ్చేతరాంస్తథా॥ 9-23-11(61403)
శ్రుత్వా తు వచనం తస్య తావకా జయగృద్వినః।
జవేనాభ్యపతన్హృష్టాః పాండవానామనీకినీం॥ 9-23-12(61404)
బద్వనిస్త్రింశహస్తాశ్చ ప్రగృహీతశరాసనాః।
శరాసనాని ధూన్వానాః సింహనాదాన్ప్రచక్రిరే॥ 9-23-13(61405)
తతో జ్యాతలనిర్ధోషః పునరాసీద్విశాంపతే।
ప్రాదురాసీచ్ఛరాణాం చ సుముక్తానాం సుదారుణః॥ 9-23-14(61406)
తాన్సమీపగతాందృష్ట్వా జనానుద్యతకార్ముకాన్।
ఉవాచ దేవకీపుత్రం కుంతీపుత్రో ధనంజయః॥ 9-23-15(61407)
చోదయాశ్వానసంభ్రాంతః ప్రవిశైతద్బలార్ణవం।
అంతమద్య గమిష్యామి శత్రూణాం నిశితైః శరైః॥ 9-23-16(61408)
అష్టాదశ దినాన్యద్య యుద్ధస్యాస్య జనార్దన।
వర్తమానస్య మహతః సమాసాద్య పరస్పరం॥ 9-23-17(61409)
అనంతకల్పా ధ్వజినీ భూత్వా హ్యేషాం మహాత్మనాం।
క్షయమద్య గతా యుద్ధే పశ్య దైవం యథావిధం॥ 9-23-18(61410)
సముద్రకల్పం చ బలం ధార్తరాష్ట్రస్య మాధవ।
అస్మనాసాద్య సంజాతం గోష్పదోపమమచ్యుత॥ 9-23-19(61411)
హతే భీష్మే ధీర్మమాసీచ్ఛమః స్యాదితి మాధవ।
న చ తత్కృతవాన్మూఢో ధార్తరాష్ట్రః సుబాలిశః॥ 9-23-20(61412)
ఉక్తం భీష్మేణ యద్వాక్యం హితం తథ్యం చ మాధవ।
తచ్చాపి నాసౌ కృతవాన్వీతబుద్ధిః సుయోధనః॥ 9-23-21(61413)
తస్మింస్తు నిహతే భీష్మే ప్రచ్యుతే పృథివీపతౌ।
న జానే కారణం కింతు యేన యుద్ధమవర్తత॥ 9-23-22(61414)
మూఢాంస్తు సర్వథా మన్యే ధార్తరాష్ట్రాన్సుబాలిశాన్।
పతితే శంతనోః పుత్రే యేఽకార్యుః సంయుగం పునః॥ 9-23-23(61415)
అనంతరం చ నిహతే ద్రోణే బ్రహ్మవిదాం వరే।
రాధేయే చ వికర్ణే చ నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-24(61416)
అల్పావశిష్టే సైన్యేఽస్మిన్సూతపుత్రే చ పాతితే।
సపుత్రే వై నరవ్యాఘ్రే నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-25(61417)
శ్రుతాయుషి హతే వీరే జలసంధే చ మాగధే।
శ్రుతాయుధే చ నృపతౌ నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-26(61418)
భూరిశ్రవసి శల్యే చ సాల్యే చైవ జనార్దన।
ఆవంత్యేషు చ వీరేషు నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-27(61419)
జయద్రథే చ నిహతే రాక్షసే చాప్యలాయుధే।
బాహ్లికే సోమదత్తే చ నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-28(61420)
భగదత్తే హతే శూరే కాంభోజే చ సుదారుణే।
దుఃశాసనే చ నిహతే నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-29(61421)
దృష్ట్వా వినిహతాఞ్శూరాన్పృథఙ్మాణ్·డలికాన్నృపాన్।
బలినశ్చ రణే కృష్ణ నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-30(61422)
అక్షౌహిణీపతీందృష్ట్వా భీమసేననిపాతితాన్।
మోహాద్వా యది వా లోభాన్నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-31(61423)
`హతప్రవీరాం విధ్వస్తాం దృష్ట్వా చేమాం చమూం రణే।
అలంబలే చ నిహతే నైవ శాంయతి వైశసం॥ 9-23-32(61424)
భ్రాతౄన్వినిహతాందృష్ట్వా వయస్యాన్మాతులానపి।
పుత్రాన్వినిహతాందృష్ట్వా నైవ శాంయతి వైశసం'॥ 9-23-33(61425)
కో ను రాజకులే జాతః కౌరవేషు విశేషతః।
నిరర్థకం మహద్వైరం కుర్యాదన్యః సుయోధనాత్॥ 9-23-34(61426)
గుణతోఽభ్యధికాంజ్ఞాత్వా బలతః శౌర్యతోపి వా।
అమూఢః కో ను యుధ్యేత జానన్ప్రాజ్ఞో హితాహితం॥ 9-23-35(61427)
కిన్ను తస్య మనో హ్యాసీత్త్వయోక్తస్య హితం వచః।
ప్రశమే పాండవైః సార్ధం సోన్యస్య శృణుయాత్కథం॥ 9-23-36(61428)
యేన శాంతనవో భీష్మో ద్రోణో విదుర ఏవ చ।
ప్రత్యాఖ్యాతాః శంమస్యార్థే కిన్ను తస్యాద్య భేషజం॥ 9-23-37(61429)
మౌర్ఖ్యాద్యేన పితా వృద్వః ప్రత్యాఖ్యాతో జనార్దన।
తథా మాతా హితం వాక్యం భాషమాణా హితైషిణీ॥ 9-23-38(61430)
ప్రత్యాఖ్యాతా హ్యసత్కృత్య స కస్మై రోచయేద్వచః।
కులాంతకరణో వ్యక్తం జాత ఏష జనార్దన॥ 9-23-39(61431)
తథాస్య దృశ్యతే చేష్టా నీతిశ్చైవ విశాంపతే।
నైష దాస్యతి నో రాజ్యమితి మే మతిరచ్యుత॥ 9-23-40(61432)
ఉక్తోఽహం బహుశస్తాత విదురేణ మహాత్మనా।
న జీవందాస్యతే భాగం ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః॥ 9-23-41(61433)
యావత్ప్రాణా ధరిష్యంతి ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్మతేః।
తావద్యుష్మాస్వపాపేషు ప్రచరిష్యతి పాపకం॥ 9-23-42(61434)
న చ యుక్తోఽన్యథా జేతుమృతే యుద్ధేన మాధవ।
ఇత్యబ్రవీత్సదా మాం హి విదురః సత్యదర్శనః॥ 9-23-43(61435)
తత్సర్వమద్య జానామి వ్యవసాయం దురాత్మనః।
యదుక్తం వచనం తేన విదురేణ మహాత్మనా॥ 9-23-44(61436)
యో హి శ్రుత్వా వచః పథ్యం జామదగ్న్యాద్యథాతథం।
అవామన్యత దుర్బుద్ధిర్ధ్రువం నాశముఖే స్థితః॥ 9-23-45(61437)
ఉక్తం హి బహుభిః సిద్ధైర్జాతమాత్రే సుయోధనే।
ఏనం ప్రాప్య దురాత్మానం క్షయం క్షత్రం గమిష్యతి॥ 9-23-46(61438)
తదిదం వచనం తేషాం నిరుక్తం వై జనార్దన।
క్షయం యాతా హి రాజానో దుర్యోధనకృతే భృశం॥ 9-23-47(61439)
సోఽద్య సర్వాన్రణే యోధాన్నిహనిష్యామి మాధవ॥ 9-23-48(61440)
క్షత్రియేషు హతేష్వాశు శూన్యే చ శిబిరే కృతే।
వధాయ చాత్మనోఽస్మాభిః సంయుగం రోచయిష్యతి॥ 9-23-49(61441)
తదంతం హి భవేద్వైరమనుమానేన మాధవ।
ఏవం పశ్యామి వార్ష్ణేయ చింతయన్ప్రజ్ఞయా స్వయా।
విదురస్య చ వాక్యేన చేష్టయా చ దురాత్మనః॥ 9-23-50(61442)
తస్మాద్యాహి చమూం వీర యావద్వన్మి శితైః శరైః।
దుర్యోధనం మహాబాహో వాహినీం చాస్య సంయుగే॥ 9-23-51(61443)
క్షేమమద్య కరిష్యామి ధర్మరాజస్య మాధవ।
హత్వైతద్దుర్బలం సైన్యం ధార్తరాష్ట్రస్య పశ్యతః॥ 9-23-52(61444)
సంజయ ఉవాచ। 9-23-53x(5120)
అభీశుహస్తో దాశార్హస్తథోక్తః సవ్యసాచినా।
తద్బలౌఘమమిత్రాణామభీతః ప్రావిశద్బలాత్॥ 9-23-53(61445)
శరాసనవనం ఘోరం శక్తికంటకసంకులం।
గదాపరిఘపాషాణం రథనాగమహాద్రుమం॥ 9-23-54(61446)
హయపత్తిలతాకీర్ణం గాహమానో మహాయశాః।
వ్యచరత్తత్ర గోవిందో రథేనాతిపతాకినా॥ 9-23-55(61447)
తే హయాః పాండురా రాజన్వహంతోఽర్జునమాహవే।
దిక్షు సర్వాస్వదృశ్యంత దాశార్హేణ ప్రచోదితాః॥ 9-23-56(61448)
తతః ప్రాయాద్రథేనాజౌ సవ్యసాచీ పరంతపః।
కిరఞ్శరశతాంస్తీక్ష్ణాన్వారిధారా ఘనో యథా॥ 9-23-57(61449)
ప్రాదురాసీన్మహాఞ్శబ్దః శరాణాం నతపర్వణాం।
ఇషుభిశ్ఛాద్యమానానాం సమరే సవ్యసాచినా॥ 9-23-58(61450)
అసజ్జంతస్తనుత్రేషు శరౌఘాః ప్రాపతన్భువి।
ఇంద్రాశనిసమస్పర్శా గాండీవప్రేషితాః శరాః॥ 9-23-59(61451)
నరాన్నాగాన్సమాహత్య హయాంశ్చాపి విశాంపతే।
అపతంత రణే బాణాః పతంగా ఇవ ఘోషిణః॥ 9-23-60(61452)
ఆసీత్సర్వమవచ్ఛన్నం గాండీవప్రేషితైః శరైః।
న ప్రాజ్ఞాయంత సమరే దిశో వా ప్రదిశోపి వా॥ 9-23-61(61453)
సర్వమాసీజ్జగత్పూర్ణం పార్థనామాంకితైః శరైః।
రుక్మపుంఖైస్తైలధౌతైః కర్మారపరిమార్జితైః॥ 9-23-62(61454)
తే దహ్యమానాః పార్థేన పావకేనేవ కుంజరాః।
పార్థం న ప్రాజహుర్ఘారా వధ్యమానాః శితైః శరైః॥ 9-23-63(61455)
శరచాపధరః పార్థః ప్రజ్వలన్నివ భాస్కరః।
దదాహ సమరే యోధాన్కక్షమగ్నిరివ జ్వలన్॥ 9-23-64(61456)
యథా వనాంతే వనపైర్విసృష్టః
కక్షం దహేత్కృష్ణగతిః సుఘోషః।
భూరిద్రుమం శుష్కలతావితానం
భృశం సమృద్ధో జ్వలనః ప్రతాపీ॥ 9-23-65(61457)
ఏవం స నారాచగణంప్రతాపీ
శరార్చిరుచ్చావచతిగ్మతేజాః।
దదాహ సర్వాం తవ పుత్రసేనా--
మమృష్యమాణస్తరసా తరస్వీ॥ 9-23-66(61458)
తస్యేషవః ప్రాణహరాః సుముక్తా
నాసజ్జన్వై వర్మసు రుక్మపుంఖాః।
న చ ద్వితీయం ప్రముమోచ బాణం
నరే హయే వా పరమద్విపే వా॥ 9-23-67(61459)
అనేకరూపాకృతిభిర్హి బాణై--
ర్మహారథానీకమనుప్రవిశ్య।
స ఏవ ఏకస్తవ పుత్రస్య సేనాం
జఘాన దైత్యానివ వజ్రపాణిః॥ ॥ 9-23-68(61460)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి శల్యవధపర్వణి అష్టాదశదివసయుద్ధే త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥ 23 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-23-42 పాపకం ప్రచరిష్యతి ఆచరిష్యతి ధార్తరాష్ట్ర ఇతి శేషః॥ 9-23-23 త్రయోవింశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.